Oliebollen – Smoutebollen met instant gist

“Smoutebollen of oliebollen zoals op de kermis„

In Nederland spreekt men over oliebollen. Daar zijn ze vaak ook gevuld met rozijnen of stukjes appel. Bij ons spreekt men over smoutebollen, omdat ze vroeger in smout (tip 1) gebakken werden.
Oliebollen zijn een traditioneel gefrituurd gistdeeggerecht uit de lage landen. Ze worden traditioneel gegeten op oudejaarsavond in Nederland. Ook worden ze het hele jaar door op kermissen in Nederland en België in een oliebollenkraam of smoutebollenkraam verkocht.
Oliebollen worden vervaardigd door met twee lepels of een ijsschep een hoeveelheid beslag in een pan met hete olie te laten vallen en de zo ontstane, min of meer bolvormige oliebol bruin te laten bakken. Met behulp van een ijsschep is het ook goed mogelijk een mooi ronde oliebol te vormen.
Het recept is eenvoudig, de bereiding gaat snel en het resultaat is een instant hit bij jong en oud. Voor wie op dieet is, zijn deze bollen misschien geen goed idee… maar een kleine zonde moet toch kunnen, zo af en toe?

KlassiekDessert20 à 25 portiesBENL │ Warm

Benodigdheden

  • Patisseriebloem – 500 gr (tip 2)
  • Gist, instant – 14 gr (2 zakjes – tip 3)
  • Melk – 5 dl (lauwwarm – tip 4)
  • Ei – 1
  • Griessuiker – 2 el (tip 5)
  • Roomboter – 40 gr (optioneel)
  • Zeezout – een snuifje
  • Rozijnen – 200 gr (optioneel – tip 6)
  • GARNERING
  • Bloemsuiker/poedersuiker (om de smoutebollen te bestuiven)
Bereiding: /
Keukengerei
Keukenweegschaal
Keukenmachine met een K-haak;
Bolzeef; Mengkom; Keukenhanddoek of Plasticfolie;
Frituren
Fritketel; 2 eetlepels, IJsschep of Olieboltang; Schuimspaan; Poedersuikerstrooier

Voorbereidend werk

  • Zeef de pastisseriebloem of bakmeel met een bolzeef.
  • Haal de melk, ei en roomboter op tijd uit de koelkast, zodat ze op kamertemperatuur kunnen komen.
    • Gebruik lauwwarme ingrediënten, bij koude ingrediënten rijst de gist niet goed. Weeg alle ingrediënten voor dit recept zorgvuldig af (tip 7), anders bak je geen constant product!

Bereiding

  • Meng in een beslagkom van een mixer (als je een mixer hebt, zo niet een gewone mengkom) eerst de droge ingrediënten: bloem, gist, suiker en zout.
    • Zeef de bloem in de mengkom (tip 8).
  • Meng in een ander kom de natte ingrediënten: melk, zachte boter (optioneel) en eieren (tip 9).
  • Voeg de natte ingrediënten bij de droge en meng met de mixer (of mocht je die niet hebben met een garde of lepel) het geheel tot een glad beslag.
    • Zorg dat er geen klontjes in het beslag komen en dat alle ingrediënten goed over het beslag verdeeld zijn.
    • Tijdens het mengen de lage snelheid van de deegmachine gebruiken. Het beslag moet glimmen, draden trekken die als een vliesje de vulling kunnen omsluiten.
  • Laat het deeg ongeveer 15 minuten rusten.
  • Een vulling naar keuze (in dit recept rozijnen) door het beslag scheppen (optioneel – tip 6).
    • Om de ingrediënten voldoende te kneden, schakel je de machine na het mengen over op een hogere snelheid. Een deeg dat goed gekneed is, zal beter de vulling opnemen. Controleer het beslag: als het beslag te vast is, mag je nog een scheutje melk toevoegen (tip 10).
  • Dek de kom af met vochtige keukenhanddoek (of plasticfolie) en zet het bollenbeslag op een warme, droge, tochtvrije plaats.
  • Laat het beslag 45 minuten tot een uur rijzen tot het ongeveer twee keer de hoeveelheid is geworden (en je veel bubbeltjes ziet). Denk er dus aan om de kom of emmer groot genoeg te kiezen (tip 11).
    • Met een goed gerezen deeg krijg je luchtige smoutebollen.
  • FRITUREN
  • Verhit de frituurolie (tip 12) tot 180 °C (tip 13).
  • Dompel een lepel even in de hete olie en schep hiermee een portie beslag uit de kom en duw het met een andere eetlepel rustig in de hete olie (oppassen voor de hete oliespatten – tip 14).
    • In plaats van gebruik te maken van lepels, kan men ook werken met een ijsschep. Schep met een vette ijsschep een afgestreken schep deeg uit de kom en laat dit rustig in de olie glijden.
  • Keer de bollen tijdens het bakken voortdurend om met behulp van een spaan, zodat ze een mooie ronde vorm (tip 15) en een egaal kleurtje krijgen.
  • Bak niet teveel oliebollen tegelijk (tip 16), anders koelt de frituurolie te snel af en krijg je vettige oliebollen/smoutebollen.
  • Bak de bollen tot ze goudbruin zijn (ongeveer 5 à 8 minuten in totaal – tip 17).
  • Schep de versgebakken oliebollen met een schuimspaan uit de pan en laat ze even uitlekken op wat keukenpapier om de overtollige olie op te vangen (tip 18).

Serveren

  • Serveer ze zo snel mogelijk (tip 19), met een royaal laagje poedersuiker (tip 20) erover gestrooid. Smullen maar!
    • Serveer de oliebollen in een puntzak. Je kunt die kopen in de betere papierhandel of maak ze zelf met enkele vellen bakpapier.

Tips

  1. Smout of reuzel is dierlijk vet, voornamelijk afkomstig van de varkensbuik. Reuzel wordt verkregen door het spek te smelten. Wat overblijft is het gesmolten vet en niet-smeltbare restjes, de zogenaamde kaantjes. Reuzel kan ook afkomstig zijn van niervet. Vet van runderen en schapen wordt talg genoemd. Reuzel wordt gebruikt om op het brood te smeren, zoals boter, of verwerkt in stroopvet. Ook is het bruikbaar om vlees in te braden. In Vlaanderen kent men als benaming voor oliebollen de naam smoutebollen.
  2. Patisseriebloem, gewone bloem of zachte tarwebloem (tarwebloem) heeft over het algemeen zeer slechte bakeigenschappen (een lage bakwaarde en een laag eiwitgehalte) en is niet geschikt om brood te bakken. De bloem garandeert wel een perfect eindresultaat bij allerhande culinaire bereidingen. Deze bloem die we kennen uit de supermarkt, als de kilo-pakken tarwebloem of patisseriebloem, is bedoeld voor algemeen gebruik, zoals voor het maken roux, voor het binden van soepen, sauzen en pap, voor het bloemen van vis of vlees en het bereiden van koekjes, cake, wafels, taart, pannenkoeken en allerlei gebak (eventueel in combinatie met bakpoeder).
  3. Gist:
    • Verse gist of bakkersgist ziet er uit als een soort beige stopverf en wordt verkocht in grote en kleine blokken. Bewaar verse gist in de koelkast, tussen 3° en 7°C, omdat het anders vroegtijdig geactiveerd wordt met verlies van rijskracht als gevolg.
    • Gedroogde gist is gemaakt van verse gist. Het is ook een levende actieve gist, maar dan in gedroogde vorm. Het zijn kleine korreltjes met een beschermend laagje er om. Als je ze oplost in lauwwarm water of melk dan komt het organisme weer tot leven.
      • Je kunt het recept “Beslag met verse gist” vervangen door droge gist, maar dan heb je maar de helft van de hoeveelheid verse gist nodig (in dit geval is dit dus 15 gr).
    • Instantgist is ook gedroogde gist dat gemaakt is van verse gist. Alleen nu in de vorm van kleine poreuze staafjes en zonder beschermlaagje. Instantgist kun je meteen door het nog droge meel mengen zónder eerst op te lossen door een lauwwarme vloeistof. Deze gist is dus gemakkelijker in gebruik.
  4. Sommige recepten gebruiken de helft lauwwarm water en helft lauwwarme melk of gebruiken enkel lauwwarm water.
  5. De 2 el griessuiker kan je vervangen door 1 el griessuiker en 1 zakje vanillesuiker, om er een vanillesmaak aan toe te voegen.
  6. Vulling voor oliebollen (gebruik maximaal 300 gr vulling totaal in de bovenstaande recepten):
    • In Nederland hebben ze de gewoonte om rozijnen en/of krenten bij in het beslag te doen. Laat 200 gr rozijnen en/of krenten vooraf 15 minuten weken in lauw water of rum. Hierdoor worden ze nog lekkerder.
      • Het wassen en wellen van de vruchten is zeer belangrijk. Bij te kort wellen zullen de vruchten vocht onttrekken aan de oliebol, waardoor deze snel te droog wordt. Bij te lang wellen zullen de vruchten snel stuk draaien.
      • De tijdsduur van het wellen is afhankelijk van de kwaliteit en de grootte van de vruchten.
      • Na het wellen, de vruchten laten uitlekken en drogen. Na ca. 20 uur zijn de vruchten winddroog.
      • Bij het verwerken van de vruchten moet de temperatuur van de vulling nagenoeg gelijk zijn aan de beslagtemperatuur.
    • Nog mogelijke vullingen: gehakte sukade, gekonfijte sinaasappelschilletjes, sinaasappelrasp, gehakte gekonfijte gember, stukjes ananas (uit blik, goed laten uitlekken en droogdeppen), stukjes appel of geraspte appel, (stoof)peertjes, bestrooid met kaneel (uit blik, goed laten uitlekken en droogdeppen)
    • Om te voorkomen dat de vulling naar de bodem van het beslag zakt en alleen je laatste oliebollen lekker gevuld zijn dien je het beslag elke keer goed te roeren. Wat je ook kunt doen is je vulling eerst even door wat bloem mengen en daarna het overtollige bloem wegzeven.
  7. Kan ik ruim voor ik oliebollen wil bakken het oliebollenbeslag maken? Dat kan niet, het oliebollenbeslag rijst namelijk door. Het wordt te luchtig. Bereid het beslag meteen voor het oliebollen bakken.
  8. Door de bloem te zeven voorkom je klontertjes in het beslag.
  9. Maak ook eens oliebollen met wat bier in het beslag. Het zorgt voor een aparte, maar lekkere smaak. Voeg 1,5 dl bier en 3,5 dl lauwwarme melk toe aan het oliebollenbeslag. Of iets meer biersmaak (2,5 dl bier en 2,5 dl melk), zolang het maar bier is van hoge gisting zoals trappist. Let op dat het bier op kamertemperatuur is!
  10. Traditioneel worden in Nederland oliebollen gegeven rond de jaarwisseling met oudejaarsavond en Nieuwjaar. De Nederlandse variant is gevuld met krenten en/of rozijnen.
  11. Rijzen van het beslag:
    • Het oliebollenbeslag wil niet rijzen, wat nu? Is het water te koud of te warm, dan rijst de gist onvoldoende. Ook de omstandigheden waarin het beslag rijst, luisteren nauwkeurig. Zet het beslag niet op de tocht, maar ook niet te dicht bij de verwarming.
      Rijst het oliebollenbeslag niet? Probeer de truc met de oven: verwarm de oven tot 50°C. Zet de oven uit, plaats de kom in de oven. Wacht een half uur, kijk of het oliebollenbeslag voldoende gerezen is. Nee? Voeg extra gedroogde gist toe aan het beslag. Zet het oliebollenbeslag weer in de oven en herhaal de truc.
    • Hoe warm moet het beslag zijn? Bij voorkeur moet het beslag ongeveer 26°C en de omgevingstemperatuur 25 à 27 °C, voor het rijzen van het beslag is de temperatuur van het beslag hel belangrijk. Voor elke graad warmer rijst het beslag 10% sneller.
    • Wat als mijn beslag niet wil rijzen? Verwarm je oven dan op 50°C, zodra deze op temperatuur is zet de oven dan uit en zet je afgedekte kom met beslag in de oven met de deur dicht. Deze truc kun je ook toepassen als de omgeving waarin je bent niet warm genoeg is. Om een lekker gerezen beslag te krijgen is een juiste temperatuur heel belangrijk.
  12. Frituurolie:
    • In welke olie moet ik, voor authentieke smoutebollen, bakken? Voor authentieke smoutebollen, bak je best in frituurvet, namelijk ‘Ossewit’, wat bestaat uit dierlijke vetten. De afgekoelde oliebollen zien er wel minder mooi uit. Er komt ook een wit vetlaagje op. De oliebollen smaken vetter. Gebruik vers frituurvet, want het bakvet neemt altijd wat smaak op van wat je eerder hebt gefrituurd.
    • In welke olie kan ik het beste oliebollen bakken? Zonnebloemolie of Arachideolie (pindaolie). Zonnebloemolie is het meest neutraal van smaak (je zou wat langer last hebben van de oliebollengeur). Met Arachideolie kun je wat langer frituren (je zou minder lang last hebben van de oliebollengeur). Gebruik GEEN olijfolie.
    • Wat met die bakluchtjes binnenshuis? Zet de frituurpan in de bijkeuken, buiten onder afdak of in de schuur, dat scheelt bakluchtjes binnenshuis. Baklucht binnenshuis kun je snel weghalen door een pan met warm water en natuurazijn op een laag pitje op het gasfornuis te zetten.
  13. Bij het bakken van oliebollen hanteren we een olietemperatuur van 180°C. Tijdens het bakken mag de olie niet te snel afkoelen. De frituurpan dient dan ook voldoende vermogen te hebben. De belangrijkste succesfactor is een constante olietemperatuur van 180°C (!).
    • Een te lage olietemperatuur geeft een te groffe structuur aan de buitenkant van de kruim. Ook zal de oliebol zich als een sponsje vol olie zuigen.
    • Oliebollen die bij een te hoge temperatuur worden gebakken, kleuren sterk (tot zwart) en zijn vaak niet gaar van binnen.
  14. Het deegbeslag is te lopend of luchtig voor smout- en oliebollen; dit merk je wanneer het deeg geen bol vormt maar in draden uit elkaar loopt in je frituurolie of wanneer je deegbolletjes direct bovenop de olie blijven drijven. Voeg dan 1 tot 3 eetlepels bloem toe aan je beslag tot de gewenste consistentie bekomen is. Ideaal zinken de gemaakte deegbolletjes voor een korte tijd naar de bodem van de frituurpan tot ze luchtig komen bovendrijven, maar toch nog grotendeels verzonken onder het olieoppervlak.
  15. Hoe kan ik mooie ronde oliebollen bakken? Gebruik een olieboltang/ijsschep. Maak de tang na een serie oliebollen bakken schoon met water. Droog de tang goed af voor de volgende serie, water en hete olie spettert.
  16. Niet te veel oliebollen in één keer bakken, afhankelijk van de grootte van je frituurpan 3 tot 6 oliebollen tegelijk.
  17. De baktijd van een oliebol is gemiddeld 5 à 8 minuten, afhankelijk van het gewicht of grootte van de oliebol. Controleer er zo nu en dan één door de bol doormidden te breken en te kijken of de bol door en door gaar is (zeker bij de eerste paar oliebollen is dat aan te raden).
  18. Oliebollen problemen …
    • Ik wil oliebollen bakken, maar ze worden vet. Hoe komt dit? De olie is niet heet genoeg. Zorg voor een temperatuur van 190°C. Of het beslag heeft te lang gerezen, waardoor het te luchtig is. Roer even met een spatel in het oliebollenbeslag.
      Mijn oliebollen draaien in het vet steeds naar een kant. Wat doe ik daar aan? Schep het gerezen oliebollenbeslag niet van de bovenkant af, maar vanuit het midden van de beslagkom. Bovenop is het beslag meestal erg luchtig. Het kan ook dat er teveel lucht in de oliebol zit aan één kant. Schep daarom voorzichtig het beslag uit de kom en laat het beslag niet te lang rijzen.
    • Hoe kun je oliebollen het beste bewaren? Laat de oliebollen eerst goed afkoelen, verpak ze daarna luchtdicht. Dit kan in een afgesloten plastic zak of voorraaddoos. Bewaar ze buiten de koelkast. Oliebollen blijven ongeveer 2 dagen goed.
      Kun je oliebollen bakken en ze invriezen? Ja, dat kan. De oliebollen blijven ongeveer 2 à 3 maanden goed. Als je ze wilt eten: eerst ontdooien en daarna verwarmen.
    • Hoe kun je oliebollen het best opwarmen? In een voorverwarmde oven van 200°C, ongeveer 15 minuten. Magnetron 20 seconden bij 850 Watt.
    • Mijn oliebollen bakken niet goed, ze zakken in het vet in elkaar? Het oliebollenbeslag is vermoedelijk te lang gerezen of heeft op een te warme plek gestaan.
  19. Het allerlekkerste zijn de oliebollen als ze nog warm zijn en echt lekker vers, maar ze kunnen ook worden bewaard (zonder de poedersuiker). Koud kunnen de oliebollen ook zeker worden gegeten, maar even opwarmen in de oven of in een pannetje, maakt de oliebollen wel veel smakelijker.
  20. Bestrooi de oliebollen in plaats van met poedersuiker eens met suiker en kaneel.

Drankadvies

  • /

Ook interessant


Peanut Brittle

Chocolate Chip Cookies

Chocolade Fudge
white_background43 white_background43

Voel je vrij om te reageren op ieder gepost recept: heb je vragen, aan- of opmerkingen, tips of suggesties over het recept, laat het dan weten: aan KOOKRECEPTEN via mail of aan de lezers (men kan een reactie achter laten op ieder gepost recept of pagina).

KOKEN DOE JE OP GEVOELCopyright “KOOKRECEPTEN”

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s