Hete Bliksem – Supersimpel Lekker Winters Gerecht

“Ook Wel “Hemel Op Aarde” Genoemd„

Hete bliksem, een oud Nederlands gerecht, is een stamppot die bestaat uit 2 delen aardappel, 1 deel zure appelen en 1 deel zoete appelen.
In het noorden van Nederland is hete bliksem ook gekend onder de naam “appelstamppot”, “stamppot zoetappeltje” (gebruik dan enkel zoete appelen) of “pronkjewail” (gemaakt van gedroogde en gewelde appeltjes).
Deze stamppot komt ook voor in andere landen. Hete Bliksem, ook wel “hemel op aarde” genoemd, is ook één van de oudste boerenrecepten in Limburg-België: hemel verwijst naar de appelen die in de lucht groeien en aarde naar de aardappels die in de grond groeien. Het zou ontstaan zijn toen de Haspengouwers geconfronteerd werden met een nieuwe en voor Europa vreemde groente, de aardappel. Ze combineerden de exotische aardappel met streekeigen fruit en zo kwam het verrassend en stevig recept van “Hete Bliksem” tot stand. In Duitsland, meer bepaald in Rijnland, Westfalen, Nedersaksen en Silezië, is het ook een traditionele schotel met de gebruikelijke “Himmel und Erde – hemel en aarde” naam.

Klassiek │ Hoofdgerecht │ 4 personen │ Nederland │ Warm │ Winter

Benodigdheden

Aardappelen – 1 kg (in vieren)
Appelen – 750 gr à 1 kg (zoete en zure, in partjes)
Appelsap (optioneel)
Suiker, honing of keukenstroop
Boter – 50 gr
Warme Melk (warm – optioneel)
Nootmuskaat (versgeraspt)
Zwarte peper (versgemalen)
Zeezout

Bereiding:30m

Keukengerei
Kookpan;
Aardappelstamper;
Grote kookpan
met deksel;
Roerlepel

Bereidingswijze

AARDAPPELEN KOKEN
Doe de aardappelen (zie bereidingstip 1) in een kookpot en giet er water op, zodat ze volledig onder staan (zie bereidingstip 4). Kruiden met ½ tl zeezout.
Kook het geheel in ongeveer 20 minuten gaar (ze zijn gaar, wanneer men met een mes of vork gemakkelijk in een aardappel kan prikken).
Giet de aardappelen af, schudt alles in de pot even heen en weer en laat de aardappels uitdampen.
Stamp de aardappelen met een aardappelstamper, dit geeft een grovere stamppot (persoonlijk vind ik dat er in stamppot stukjes/brokjes moeten zitten – zie bereidingstip 5).
Voeg boter toe aan de stamppot, breng op smaak met peper, zout en nootmuskaat (zie bereidingstip 3) en meng alles goed door elkaar met een roerlepel.
APPELEN STOVEN
Doe de appelpartjes (zie bereidingstip 2) in een grote pan (waar later ook de aardappelpuree bij kan).
Zet ze, met appelsap of water (bodempje), op het vuur.
Hou het deksel erop, zodat ook de bovenste appelen de tijd krijgen om gaar te worden door de stoom en ook het vocht niet te snel verdampt.
Laat op een middelmatig vuur (sudderen) gaar worden. De stooftijd varieert volgens soort, maar duurt in het algemeen niet langer dan 15 minuten.
- Let wel: als de appels te lang stoven, verliezen ze hun blanke kleur en worden ze bruin.
Proef en voeg daarna eventueel suiker, honing of keukenstroop toe naar eigen smaak (bereidingstip 6) en roer het geheel door elkaar met een lepel.
STAMPPOT AFWERKEN
Doe de aardappelpuree bij de gestoofde appelen en roer het geheel door elkaar.
- De hete bliksem mag zacht en smeuïg zijn, wanneer de stamppot te droog is, kan je wat warme melk toevoegen (hoe smeuïg beslis je zelf, het is een kwestie van voorkeur).
- Ook kan men nog wat gefruite uiringen toevoegen aan het geheel.
Proef en breng eventueel verder op smaak met versgemalen peper, zeezout en nootmuskaat (zie bereidingstip 3).

Serveertips

Het gerecht wordt goed heet opgediend (zie bereidingstip 7).
Traditioneel geserveerd met speklapjes, gehaktballetjes, worstjes/saucijsjes, bloedworst, klapstuk, … (zie variatietips).

Bereidingstips

Of je nu vastkokende of bloemige aardappelen neemt voor puree is een persoonlijke keuze:
- Volgens KOOKRECEPTEN maak je (puur) aardappelpuree (zonder toevoeging van groenten dus), het beste klaar met vastkokende aardappelen, zoals Nicola, Xempla, Rosa, Marabel, Accent of Désirée.
- Wordt het een gemengde puree (zoals een puree met prei, spinazie, broccoli,…), neem dan bloemige aardappelen, zoals Bintje, Polders, Bildtstar, Doré, Santé, Eigenheimer, Irene of Resonant. Deze zorgen voor wat meer consistentie.
- Snij de aardappelen altijd in evengrote stukken, zodat alle aardappelen even snel gaar zijn.
Hete bliksem wordt het lekkerst met een mengeling van zoete en zure appelen, maar dit is een kwestie van smaak. Men kan ook enkel zure of enkel zoete appelen gebruiken of een combinatie van appelen en peren of enkel peren: mogelijkheden genoeg dus.
Zure en zoete stoofappelen zijn o.a. Goudrenet (Schone van Boskoop), Jonagold, Elstar …
- Hou je liever van je gemak, neem dan gewoon een pot appelmoes of twee.
Het al dan niet toevoegen van en de hoeveelheid nootmuskaat is een kwestie van persoonlijke smaak.
Meestal worden aardappelen gaar gekookt in licht gezouten water, maar voor een extra en fijnere smaak kan men ze beter in bouillon koken: probeer maar eens en je zult merken dat dit een lekkere smaakgever is (voeg twee groentebouillonblokjes toe aan het water).
Men kan het natuurlijk ook door een roerzeef (passe-vite) halen voor een fijner, gladder stoemp, zeg maar puree: het is een kwestie van smaak.
De hoeveelheid suiker is volgens eigen smaak, maar 100 gram suiker per kg geschilde appelen is wel het maximum. Proeven is de boodschap! Men kan en mag natuurlijk de suiker, honing of stroop weglaten als je niet van zoet houdt en dus meer van zuur: weeral een kwestie van smaak dus!
De naam ‘hete bliksem’ komt waarschijnlijk doordat gestoofde appelen of peren veel vocht vasthouden en daarom lang heet blijven. Pas daarom op dat je je mond, in hoofdzaak je gehemelte, niet verbrandt!

Drankadvies

Variatietips

Hete Bliksem #2
Bovenstaand recept, maar met een combinatie van appelen en peren
Hete Bliksem #3
Bovenstaand recept, maar vervang de appelen door stoofperen
Hete Bliksem met gehakt
Fruit een gesnipperde ui glazig in wat boter. Voeg er het gehakt aan toe en bak rul. Kruid met peper en zout. Laat onder deksel 5 minuten verder garen. Vet een ovenschaal in, schep er het gehakt in en dek af met de stamppot. Bestrooi met het paneermeel en plaats in een op 180°C voorverwarmde oven gedurende 20 minuten. Plaats de schaal nog even onder de hete grill tot er een krokant goudgeel korstje op ligt.
Hete Bliksem met spek
Bak gerookte spekreepjes krokant in een bakpan. Doe halve uiringen bij in de pan en laat ze meebakken met het spek (de uien mogen wat bruinen). Meng het spek en ui onder de stamppot en schep in een ovenschaal. Bestrooi met het paneermeel, plaats in een op 180°C voorverwarmde oven gedurende 20 minuten. Plaats de schaal nog even onder de hete grill tot er een krokant korstje op ligt.
Donder En Hete Bliksem
4 hamplakken besmeren met mosterd. Hamplakjes oprollen en op aluminiumfolie leggen. Ongeveer 10 minuten in een op 200°C voorverwarmde oven leggen. Maak bovenstaand recept en serveer met de hamplakjes.